Yên Giang
Dành thời gian đi bộ dưới tán cây, lắng nghe những âm thanh tự nhiên và chú tâm vào từng nhịp thở, tắm rừng kết hợp breathwork (thở có chủ đích) đang mở ra một cách tiếp cận mới với du lịch chăm sóc sức khỏe. Từ Nhật Bản đến các chương trình nghỉ dưỡng quốc tế, trải nghiệm này gợi mở tiềm năng phát triển tại Việt Nam, nơi thiên nhiên đa dạng có thể trở thành chất liệu cho những hành trình tái kết nối với bản thân.
Mùa thu hiện ra qua ánh sáng dịu, tiếng lá khô và làn gió se nhẹ. Đó là lúc thuận lợi để thực hành hai việc tưởng như rất giản dị: bước vào rừng bằng tất cả giác quan, và chú tâm vào từng nhịp thở. Một bên là shinrin-yoku, tên gọi Nhật Bản của “tắm rừng”; bên kia là breathwork, cách gọi hiện đại của nhiều kỹ thuật thở có chủ đích. Cả hai đều chậm, gần như không tốn kém nhưng lại thực sự cần thiết để con người cân bằng giữa nhịp sống hiện đại.
Từ tán rừng Nhật Bản đến xu hướng tìm kiếm sự tĩnh tại
Giữa nhịp sống hiện đại với những dòng thông tin liên tục và lịch trình dày đặc, đôi khi điểm nhấn của một chuyến đi lại nằm ở khoảng thời gian con người có thể thực sự chậm lại. Một trong những thực hành tiêu biểu là shinrin-yoku, thuật ngữ Nhật Bản thường được dịch là “tắm rừng”.
Thuật ngữ shinrin-yoku, nghĩa là hòa mình vào bầu không khí của rừng, do Bộ Nông Lâm Ngư nghiệp Nhật Bản đặt ra năm 1982. Đây không phải môn thể thao hay chuyến leo núi cần thể lực và vận động mạnh, mà chỉ là cách người tham gia đi chậm vào không gian tự nhiên, thả lỏng bản thân. Khi đó, quãng đường hay tốc độ nhường chỗ cho chất lượng thời gian ở dưới tán cây.
Những lợi ích của trải nghiệm này cũng được nghiên cứu thực tế. Bằng chứng được nhắc đến nhiều nhất là thí nghiệm hiện trường tại 24 khu rừng ở Nhật Bản của Park Bum Jin và cộng sự (2010). Với 280 người tham gia, tuổi trung bình khoảng 21–22, nhóm nghiên cứu ghi nhận so với đi bộ ở đô thị, môi trường rừng khiến những người tham gia có chỉ số cortisol (thường được gọi là “hormone căng thẳng”), mạch và huyết áp thấp hơn. Đồng thời, hoạt động thần kinh phó giao cảm cao hơn cho thấy cơ thể đang ưu tiên trạng thái nghỉ ngơi và thúc đẩy quá trình hồi phục năng lượng.
Từ một thực hành gắn với văn hóa Nhật Bản, tắm rừng ngày nay có thể được tiếp cận như một hoạt động nghỉ dưỡng, đồng thời xuất hiện trong các chương trình du lịch chăm sóc sức khỏe tại nhiều quốc gia như Hàn Quốc, Mỹ, các nước châu Âu…
Theo sáng kiến Wellness Tourism Initiative của Global Wellness Institute (GWI), báo cáo xu hướng năm 2024 đề cập tới sự chuyển dịch du khách toàn cầu khi ưu tiên các hành trình “chữa lành hướng nội”, kết hợp giữa việc đắm chìm trong không gian xanh và thực hành các kỹ thuật thở sâu dưới sự hướng dẫn của chuyên gia thay vì tìm đến các khu nghỉ dưỡng giải trí ồn ào. Xu hướng này nhằm giải quyết hội chứng “quá tải thông tin” và mệt mỏi mãn tính, đồng thời khuyến khích du khách có thể tiếp tục thực hành sau khi trở về.
Breathwork: Lắng nghe cơ thể qua từng nhịp thở
Nếu tắm rừng hướng sự chú ý ra thế giới tự nhiên, breathwork đưa sự chú ý trở lại với cơ thể thông qua việc điều chỉnh hơi thở có chủ đích. Khái niệm này bao gồm nhiều kỹ thuật khác nhau, từ thở chậm, thở cơ hoành đến các bài tập có nhịp hít vào, giữ hơi và thở ra được xác định trước.
Trong một hành trình nghỉ dưỡng, sự kết hợp giữa hai thực hành không nhất thiết đòi hỏi những bài tập phức tạp. Sau một đoạn đường đi bộ chậm, du khách có thể dừng chân tại nơi an toàn, cảm nhận không khí xung quanh, thả lỏng vai và chú ý đến nhịp thở tự nhiên. Hít vào nhẹ nhàng bằng mũi, để bụng chuyển động thoải mái rồi thở ra từ tốn là cách bắt đầu đơn giản.
Điều quan trọng không phải là cố kéo dài hơi thở hay hoàn thành một khuôn nhịp nhất định, mà là duy trì cảm giác dễ chịu. Những kỹ thuật giữ hơi hoặc thở gắng sức không nên được mặc định là phù hợp với tất cả mọi người.
Khi đặt trong không gian rừng, breathwork có thể trở thành một khoảng dừng đơn giản chỉ để cảm nhận tiếng chim, mùi đất ẩm, chuyển động của tán lá. Trải nghiệm vì thế không chỉ nằm ở việc rời xa thành phố, mà còn ở cách du khách hiện diện với môi trường xung quanh.
Sự kết hợp này cũng tạo ra các chương trình nghỉ dưỡng mang tính chữa lành. Một buổi trải nghiệm có hướng dẫn có thể giúp du khách làm quen với việc chú tâm vào thiên nhiên và hơi thở; những thực hành đơn giản sau đó có thể được duy trì trong đời sống thường nhật.
Việt Nam: Từ lợi thế thiên nhiên đến trải nghiệm chăm sóc sức khỏe gắn với nghỉ dưỡng
Với hệ thống vườn quốc gia và khu bảo tồn đa dạng, Việt Nam có cơ sở để khám phá hướng phát triển tắm rừng theo những cách phù hợp với từng điểm đến. Tại miền Bắc, Ba Vì, Tam Đảo hay Cúc Phương có thể là những địa điểm được khảo sát để phát triển các hành trình đi bộ chậm và quan sát thiên nhiên. Ở Cát Bà, sự kết hợp giữa hệ sinh thái rừng trên núi đá vôi và cảnh quan biển gợi mở khả năng kết nối trải nghiệm rừng với những hoạt động nghỉ dưỡng gần thiên nhiên. Trong khi đó, Vườn quốc gia Cát Tiên với hệ sinh thái rừng thường xanh, đồng cỏ và vùng đất ngập nước có thể cung cấp chất liệu cho những chương trình khám phá thiên nhiên nhiều ngày tại phía Nam.
Tuy nhiên, để phát triển thành sản phẩm du lịch có chất lượng, tắm rừng cần vượt khỏi hình thức đi dạo tự phát. Trước hết, các đơn vị tổ chức có thể xây dựng những hành trình quy mô nhỏ, với thời lượng linh hoạt, tuyến đi phù hợp và các khoảng dừng được thiết kế để du khách quan sát, lắng nghe hoặc thực hành thở nhẹ nhàng. Người hướng dẫn cần được trang bị kiến thức về môi trường tự nhiên, kỹ năng tổ chức hoạt động và nguyên tắc bảo đảm an toàn. Với các hoạt động được tổ chức tại vườn quốc gia và khu bảo tồn thiên nhiên, việc tổ chức cũng đòi hỏi sự cân bằng giữa trải nghiệm và bảo tồn. Các chương trình cần tuân thủ quy định tại điểm đến, hạn chế tác động đến hệ sinh thái, quản lý quy mô đoàn và chủ động phương án ứng phó với thời tiết, địa hình.
Bên cạnh đó, trải nghiệm có thể được kết nối với các khu nghỉ dưỡng sinh thái, chương trình retreat cuối tuần hoặc những hành trình chăm sóc sức khỏe kết hợp thiền và yoga. Một lịch trình khoa học, phù hợp cho từng nhóm khách sẽ tạo điều kiện để du khách thực sự tương tác với cảnh quan và có thời gian nghỉ ngơi.
Với những cư dân đô thị bận rộn, một hành trình tắm rừng không nhất thiết phải kéo dài nhiều ngày hay đưa du khách đến một khu rừng xa xôi. Đó có thể là một buổi sáng đi bộ trên tuyến đường phù hợp, vài phút ngồi yên dưới tán cây và một khoảng dừng để chú tâm vào hơi thở. Ngắn ngủi nhưng đủ làm tâm trí và cơ thể con người dịu lại trong vòng tay của thiên nhiên.
Có thể bạn cũng quan tâm
