Bài: Quốc Thái
Ảnh: Nhân vật cung cấp
Phía sau những nét chữ, logo cho những bìa đĩa nhạc của các nghệ sỹ đình đám quốc tế như Kanye West, Playboi Carti, Kendrick Lamar, A$AP Rocky, Bad Bunny hay Juice WRLD là một nhà thiết kế (NTK) chữ và phông chữ gốc Việt đang sống tại Los Angeles. Anh chính là Dương Nguyễn (Duong Nguyen). Trong cuộc phỏng vấn ngắn với Heritage, Dương lại không nói nhiều về những tên tuổi nổi tiếng mà bất cứ NTK phông chữ nào đều mong muốn hợp tác. Dương nói về Việt Nam.
Trong suốt cuộc trò chuyện, Dương Nguyễn dành nhiều thời gian hơn để nói về cà phê, trò chơi điện tử, những cây bút yêu thích và cả tiếng Việt. “Tôi thích được phỏng vấn bởi người châu Á hơn”, anh cười khi bắt đầu cuộc trò chuyện. “Nhiều người chỉ muốn hỏi về mấy dự án rap thôi. Nhưng đó chỉ là công việc. Ngoài đời tôi khác lắm”.
Ở tuổi 29, Dương đang cùng lúc xử lý hơn 30 dự án. Nhịp sống của anh có vẻ trái ngược với hình dung thông thường về một nhà thiết kế chuyên nghiệp. Không dậy sớm, không làm việc theo giờ hành chính. Thay vào đó, khoảng thời gian hiệu quả nhất của anh lại là từ nửa đêm đến 3 giờ sáng. “Tôi nhận ra đó là lúc mình vào trạng thái flow. Những ý tưởng hay nhất đều xuất hiện vào khoảng thời gian đó”. Ban ngày dành cho email, họp hành và các công việc kỹ thuật. Ban đêm là lúc những nét chữ bắt đầu hình thành.
Trong khi nhiều nhà thiết kế trẻ đang chuyển hoàn toàn sang môi trường số, anh vẫn giữ thói quen làm việc bằng bút, mực, giấy và những bề mặt vật lý. Anh thử nghiệm, làm bẩn trang giấy bằng những nét mực trước khi quét chúng vào máy tính để xử lý tiếp. Quá trình đó có thể tốn thời gian hơn, nhưng đổi lại là thứ mà anh tin công nghệ chưa thể thay thế. Với anh, máy tính chỉ là công cụ giúp hoàn thiện, còn cảm xúc ban đầu luôn đến từ bàn tay. Những nét chữ của Dương thường có vết nhòe, độ rung, những sai lệch nhỏ và cảm giác mộc mạc. Nhưng chính sự không hoàn hảo ấy lại tạo nên sức sống. “Tôi thích những thứ có texture, có hạt, có dấu vết của con người”, anh chia sẻ. “Khi mọi thứ quá sạch sẽ, đôi khi nó mất đi cảm xúc.”
Bên ngoài công việc thiết kế, Dương còn được biết đến với niềm đam mê cà phê. Trên bàn làm việc của anh luôn có một tách cà phê, và trong điện thoại là danh sách dài những quán cà phê muốn ghé thăm. Dù đã 16 năm chưa quay lại Việt Nam kể từ lần cuối cùng khi mới 13 tuổi, anh vẫn theo dõi rất sát sự phát triển của văn hóa cà phê trong nước. “Tôi có lưu rất nhiều quán cà phê ở Việt Nam rồi”, anh nói. “Có quá nhiều thứ tôi muốn xem khi quay lại”.
Trong trí tưởng tượng của Dương, Việt Nam hôm nay hiện lên qua những quán cà phê mới, các cửa hàng thời trang độc lập và một đời sống sáng tạo đang phát triển mạnh mẽ. Đó là một Việt Nam mà anh chưa kịp chứng kiến tận mắt nhưng vẫn luôn tò mò tìm hiểu từ xa. Mối liên hệ với quê hương của Dương không đến từ việc lớn lên tại Việt Nam. Anh sinh ra và trưởng thành ở Mỹ. Tuy nhiên, tiếng Việt vẫn hiện diện trong gia đình từ khi còn nhỏ.
“Bố tôi biết tiếng Anh nhưng vẫn luôn nói tiếng Việt. Còn với mẹ thì gần như chỉ nói tiếng Việt thôi.”
Điều đó tạo nên một cảm giác rất quen thuộc với nhiều người Việt ở nước ngoài: sống giữa hai ngôn ngữ, hai hệ giá trị và đôi khi là hai phiên bản khác nhau của chính mình. “Khi nói tiếng Việt, tôi cảm thấy mình là một con người khác,” anh chia sẻ. “Ngôn ngữ đó kéo ra những phần tính cách mà tiếng Anh không có.”
Những ký ức về gia đình cũng là nơi Dương nhìn thấy rõ nhất dấu vết của sự trưởng thành trong đời. Anh bật cười khi nhắc đến hình ảnh quen thuộc của “một bà mẹ Việt truyền thống” luôn mong con cái theo đuổi những nghề nghiệp ổn định như bác sĩ hay luật sư. “Thiết kế chưa bao giờ nằm trong cuộc trò chuyện cả”. Những năm đầu theo đuổi sáng tạo không hề dễ dàng. Giống nhiều gia đình nhập cư châu Á khác, thành công nghệ thuật là một khái niệm khó hình dung khi so với những nghề nghiệp được xem là an toàn hơn. Dương nhớ lại việc từng bị nói rằng mình sẽ không thể kiếm sống bằng thiết kế. Rồi một ngày, những tác phẩm của anh xuất hiện trên các biển quảng cáo ngoài đời thực. “Khi họ nhìn thấy nó tồn tại ngoài đời, lúc đó mọi thứ mới trở nên thật”. Đó là khoảnh khắc mà khoảng cách giữa đam mê cá nhân và sự công nhận từ gia đình dần được thu hẹp.
Dù đã hợp tác với nhiều nghệ sĩ nổi tiếng nhất thế giới, Dương vẫn giữ cho mình sự tò mò của một người đang học hỏi. Trong suốt cuộc trò chuyện, anh nói nhiều về những cây bút, những bản phác thảo hay quy trình sáng tạo hơn là những cái tên đình đám từng cộng tác. Có lẽ điều thúc đẩy anh không hẳn là danh tiếng, mà là cảm giác được khám phá điều mới. “Tôi luôn muốn tạo ra thứ gì đó mà chưa ai từng làm,” anh nói. Tinh thần ấy xuất hiện từ game, âm nhạc cho đến typography. Trong một lĩnh vực mà xu hướng thay đổi liên tục và việc sao chép ý tưởng diễn ra mỗi ngày, Dương vẫn xem sự khác biệt là động lực lớn nhất để tiếp tục sáng tạo.
Nếu typography là công việc chính, thì cà phê và ẩm thực có lẽ là tình yêu lớn thứ hai của Dương. Anh có thể dành hàng chục phút để nói về một ly pour-over, một quán ăn yêu thích hay một tô bún ngon với sự hào hứng không khác gì khi nói về thiết kế.
Trong suy nghĩ của Dương, đồ ăn và thiết kế giống nhau nhiều hơn người ta tưởng. Cả hai đều bắt đầu từ nguyên liệu thô. Cả hai đều đòi hỏi trực giác, thử nghiệm và sự sáng tạo. Nhưng quan trọng hơn cả, chúng đều là những thứ kết nối con người với nhau. Và cũng giống như nhiều người Việt xa quê, ký ức về Việt Nam của Dương thường gắn liền với những món ăn hơn bất kỳ điều gì khác.
Khi câu chuyện chuyển sang chủ đề bún phở, Dương lập tức trở nên hào hứng. Được hỏi đâu là món bún yêu thích nhất, anh bật cười: “Đây mới là câu hỏi quan trọng nhất hôm nay.”
Sau một hồi suy nghĩ, anh chọn bánh canh. Những sợi bánh canh dày, dai và đậm đà luôn là thứ anh nhớ nhất. Bún bò Huế cũng là một lựa chọn anh đặc biệt yêu thích, dù gần đây anh lại có xu hướng tìm đến những món ít phổ biến hơn.
“Tôi thích bún riêu lắm,” anh nói. “Nhưng ở gần chỗ tôi sống không có nhiều nơi làm ngon. Nước dùng thường quá sạch sẽ, trong khi bún riêu phải có cảm giác đậm đà và hơi lộn xộn một chút”. Câu trả lời ấy nghe không khác gì triết lý thiết kế của chính anh. Trong khi nhiều người theo đuổi sự hoàn hảo tuyệt đối, Dương luôn bị thu hút bởi những thứ còn giữ lại chút thô ráp, chút ngẫu hứng và dấu vết của bàn tay con người. Có lẽ đó cũng là lý do anh thích một tô bún riêu đậm vị, một ly cà phê sữa đá đậm đặc hay những nét mực chưa hoàn hảo trên trang giấy.
Đã hơn 16 năm kể từ lần cuối Dương trở về Việt Nam. Nhưng qua những cuộc trò chuyện với gia đình bằng tiếng Việt, những quán cà phê được lưu sẵn trong điện thoại, hay đơn giản là một cuộc tranh luận xem bánh canh hay bún riêu ngon hơn, quê hương dường như chưa bao giờ thật sự rời xa anh.
Biết đâu trong lần trở về tiếp theo, giữa những con phố, quán cà phê và cộng đồng sáng tạo mà anh vẫn luôn dõi theo từ bên kia Thái Bình Dương, Dương Nguyễn sẽ tìm thấy cảm hứng cho những nét chữ mới. Những nét chữ mang theo cả Los Angeles lẫn Việt Nam, cả thế giới kỹ thuật số lẫn dấu vết rất con người của mực, giấy và thời gian.
Có thể bạn cũng quan tâm
