Thanh Hiển
Trong thế giới của sự lộng lẫy và những chuyển động không ngừng của ngành thời trang, có những cá nhân không chỉ tạo ra trang phục mà còn kiến tạo nên những không gian suy tưởng. Nhà thiết kế (NTK) Thủy Nguyễn trong địa hạt của những khung toan và sắc màu thị giác, chính là một trong những thực thể hiếm hoi ấy. Người phụ nữ bước ra từ vỉa tầng văn hóa Hà Nội, trải qua những năm tháng rèn luyện hàn lâm tại Đông Âu, để rồi trở về đứng giữa Sài Gòn náo nhiệt và viết nên một chương mới cho thời trang Việt đương đại. Hành trình 15 năm của Thuy Design House và hơn hai thập kỷ thực hành nghệ thuật là một cuộc dấn thân đầy chiêm nghiệm, nơi cái “tôi” nghệ sĩ luôn nỗ lực tìm kiếm sự tự do tuyệt đối giữa những ràng buộc của truyền thống và thời đại.
Trong nhiều năm, chị đã học ở nước ngoài, làm việc với các đối tác quốc tế, tiếp xúc với nhiều luồng thẩm mỹ và triết lý sáng tạo khác nhau. Và từ tất cả những trải nghiệm đó, điều chị mang về không phải là một phong cách ngoại nhập, mà là một câu hỏi rất đời – làm thế nào để tìm ra những bộ trang phục phù hợp với vóc dáng của mình, với làn da của mình, và với câu chuyện mình muốn kể?
Triết lý “Không thói quen” và sự tự do của chủ thể
Có một sự nhầm lẫn phổ biến rằng phá cách đồng nghĩa với việc chống lại trật tự. Với Thuỷ Nguyễn, phá cách là một lựa chọn tỉnh táo hơn nhiều, đó là từ chối thói quen. Từ chối cái nhìn cũ về bản thân. Từ chối ý niệm rằng một người chỉ có thể mặc theo một kiểu nhất định, vì vóc dáng này, vì tuổi tác kia, vì xã hội trông đợi điều đó.
Chị không thiết kế để tạo ra một tập hợp đồng nhất, không có size này, màu kia, kiểu nọ được lặp lại. Mỗi sản phẩm ra đời là một cá thể riêng biệt, mang theo một câu chuyện của riêng nó. Triết lý đó không chỉ phản ánh quan điểm thẩm mỹ, mà còn là một tuyên bố nhân học rằng mỗi người xứng đáng được mặc đúng với chính mình, không phải bản sao của người khác.
Khi bắt đầu một dự án, dù là bộ sưu tập cá nhân, trang phục phim hay tác phẩm đặt riêng – câu hỏi đầu tiên Thuỷ Nguyễn luôn đặt ra là: người này muốn nói lên điều gì? Chị tự coi mình là người trao công cụ, không phải người áp đặt hình thức. Đó là ranh giới giữa thiết kế thực sự và thiết kế mang tính phục vụ bản ngã của người làm ra nó.
Hành trình 15 năm làm nghề đã tôi luyện cho chị một sự cân bằng quý giá. Chị tự nhận mình không còn “trẻ trâu” để tiêu tán năng lượng vô ích, nhưng cũng đủ chững chạc để biết nói “không” với những gì không thuộc về tâm tưởng mình. Sự tự do hiện tại của chị là khả năng làm chủ các vai trò: khi là một họa sĩ – Thủy Nguyễn tuyệt đối với cái tôi nghệ thuật, khi là một nhà thiết kế biết lắng nghe thị trường và hơi thở của thời đại.
Người giải cấu trúc dân gian trên lụa là
Câu hỏi tại sao Thủy Nguyễn gắn bó với văn hóa dân gian và truyền thống Việt Nam không phải là câu hỏi chị cần suy nghĩ lâu. Câu trả lời đã nằm sẵn trong hành trình – không phải một quyết định lý tính, mà là một sự thật tự lộ ra sau nhiều năm đào sâu.
Thuở còn sống và làm việc ở nước ngoài, chị nhận ra rằng mình đang thiếu những bộ quần áo phù hợp không chỉ về kích thước và màu da, mà còn về câu chuyện nội tâm. Những bộ trang phục lộng lẫy đến đâu mà không chứa đựng tính cách của người mặc thì cũng chỉ là lớp vỏ. Từ nhận thức đó, chị bắt đầu quay vào bên trong, khai thác những ký ức từ thuở ấu thơ, những màu sắc thường ngày, những câu chuyện mà lâu nay vẫn nằm im trong ký ức nhưng chưa được lôi ra ánh sáng. “Cái gọi là truyền thống nó cũng không to tát đến như thế. Nó chính là cái màu, cái mùi mà chúng ta hàng ngày vẫn đang sống đây”, chị hóm hỉnh chia sẻ.
Bộ sưu tập “Lúng Liếng” (2015) đã tạo nên một dư chấn trong làng mốt Việt khi chị đưa những bức họa nổi tiếng của các họa sĩ Việt Nam lừng danh như “Hoài cố hương” của họa sĩ Lê Phổ, “Hai thiếu nữ” của Mai Trung Thứ và “Gội đầu” của Trần Văn Cẩn lên trang phục một cách tinh xảo. Tiếp sau đó là những “Viên Mãn”, “Mộng Mị”, “Tình Tang” – mỗi bộ sưu tập là một chương trong cuốn nhật ký văn hóa mà Thủy Nguyễn đang viết. Chị khai thác những tự sự gần gũi như tình mẫu tử, quê hương, đời sống tâm linh để tạo nên một mối tâm giao sâu sắc với người mặc.
Triển lãm hồi cố 10 năm “Mộng Bình Thường” (2020-2021) chính là một dấu ấn rực rỡ cho tư duy sáng tạo của chị. Lấy cảm hứng từ ca khúc “Ngậm Ngùi” của nhạc sĩ Phạm Duy, triển lãm không trưng bày quần áo theo lối thông thường mà sắp đặt chúng trong những không gian tâm tưởng. Từ “Ở trọ trần gian” suy ngẫm về sự vô thường đến “Phố phố phường phường” nói về sự cộng sinh của thời trang và kiến trúc, Thủy Nguyễn đã chứng minh rằng cái tài của người nghệ sĩ nằm ở khả năng biến những trải nghiệm cá nhân thành những dạng thức nghệ thuật hữu hình cho thế gian chiêm ngưỡng.
Khi lấn sân sang lĩnh vực thiết kế phục trang phim, Thủy Nguyễn lại cho thấy một khía cạnh khác của sự dũng cảm, đó chính là sự tiết chế. Trong dự án cổ trang như “Quỳnh Hoa Nhất Dạ”, chị chấp nhận những tranh luận về tính xác thực lịch sử để bảo vệ quyền được sáng tạo. Việc chị thêu Hoa Quỳnh lên áo hoàng hậu – một chi tiết không có trong sử sách nhưng nằm trong kịch bản – chính là minh chứng cho việc chị đặt cảm xúc và câu chuyện của nhân vật lên trên những quy tắc cứng nhắc.
Và chị không ngừng đào sâu. Càng tìm hiểu, chị càng thấy không đủ – không đủ kiến thức, không đủ thời gian, không đủ những chuyến đi, những cuộc gặp gỡ, những trang sách. Đó là động lực của một người đang thực sự yêu thứ mình làm.
Giữ gìn bản sắc giữa dòng chảy thời đại
Khi được hỏi về việc giữ gìn bản sắc trong một thế giới tiêu thụ nhanh, Thủy Nguyễn mỉm cười ví von “Identity” giống như bát phở vậy. Một người có thể ăn spaghetti nước Ý hằng ngày trong vài tháng, nhưng cuối cùng tâm hồn họ vẫn sẽ khao khát vị phở quê hương. Bản sắc không phải là thứ có thể vay mượn hay gượng ép, nó là thứ bản chất không thể thay đổi, được bồi đắp từ tri thức, tình yêu và những trải nghiệm thực thụ.
Nhưng có lẽ, di sản lớn nhất mà Thủy Nguyễn tự hào không nằm ở những triển lãm hào nhoáng tại Paris hay Monaco, mà nằm ở sự hạnh phúc của những người cộng sự làm việc cùng chị mỗi ngày. Chị trân trọng những người thợ may, những nghệ nhân đính kết đã cùng chị tỉ mẩn với từng đường kim mũi chỉ trong suốt 15 năm qua. Với chị, sự bền bỉ của một thương hiệu chỉ có thể được xây dựng khi mỗi người thợ đều tìm thấy niềm vui trong những bông hoa thêu, những hạt cườm nhỏ bé.
Triết lý bền vững: Tình yêu, không phải công thức
Nhiều người tự hỏi điều gì đã giữ Thủy Design House trụ vững suốt 15 năm trong một ngành công nghiệp vốn thay đổi liên tục và từ khước những người đứng yên. Thuỷ Nguyễn có câu trả lời của riêng mình, đó chính là xuất phát từ trái tim.
Chị chia sẻ: “Cái điều đầu tiên khi làm nghệ thuật là tôi chứng minh được sự hạnh phúc của mình trong chính tác phẩm của mình”. Chị không phủ nhận tầm quan trọng của triết lý thương hiệu, chị đồng ý rằng một thương hiệu tồn tại lâu dài cần có cá tính rõ ràng. Nhưng chị phân biệt rõ ràng giữa triết lý đến từ cá tính của người sáng tạo và đến từ nhu cầu của thị trường và tin rằng sự cân bằng giữa hai nguồn đó chính là nguồn gốc của hạnh phúc nghề nghiệp.
Đó là một quan điểm gần như đối lập với cách nhiều thương hiệu đương đại vận hành – nơi dữ liệu thị trường được ưu tiên hơn trực giác, và ý kiến của thuật toán có trọng lượng hơn cảm xúc của người làm ra sản phẩm. Nhưng có lẽ chính vì vậy mà những tác phẩm của Thuỷ Nguyễn vẫn giữ được một thứ ngày càng hiếm trong thời đại số: Sự thật. “Nó vẫn là thật”, chị nói khi được hỏi điều gì tạo nên dấu ấn riêng của mình. Không phải công thức, không phải kỹ thuật, không phải sự tính toán. Chỉ là thật.
Thủy Nguyễn vẫn đang tiếp tục hành trình của mình – một hành trình không có điểm dừng bởi chị luôn khước từ những thói quen. Dù là trong tà áo dài “Lúng Liếng” hay trong khối thạch anh “Lady Cloud”, người ta vẫn luôn thấy một người phụ nữ dũng cảm, dấn thân và đầy kiêu hãnh. Chị đã và đang ghi chép văn hóa Việt lên dòng chảy của thời đại, không phải bằng những khẩu hiệu to tát, mà bằng chính sự hạnh phúc của việc được là mình trong mỗi tác phẩm.
Giữa sự chuyển động không ngừng nghỉ của thế giới phù hoa như những con thoi trên khung cửi, Thủy Nguyễn chọn cho mình một khoảng lặng của tự do để mộng những giấc mộng “bình thường” – nhưng chính cái bình thường ấy lại mang trong mình sức mạnh phi thường của một di sản sáng tạo không ngừng hồi sinh.
Xem đầy đủ cuộc trò chuyện của NTK Thu Thủy tại kênh Youtube của Heritage.
Có thể bạn cũng quan tâm
