Đức Hiệp
Trong tháng 3, khi truyền thông toàn cầu nhắc nhiều đến những nữ lãnh đạo trong ngành thời trang hay mỹ phẩm, một nhóm phụ nữ khác cũng đang nhận được sự chú ý đặc biệt: các nhà khoa học và nhà sáng lập trong lĩnh vực Food-Tech (công nghệ thực phẩm) và Bio-Tech (công nghệ sinh học).
Họ làm việc trong các phòng thí nghiệm với ống nghiệm, vi sinh vật và những hệ thống phản ứng sinh học hiện đại. Nhưng mục tiêu của họ không chỉ là nghiên cứu khoa học. Những công nghệ này đang mở ra cách sản xuất thực phẩm mới, bền vững hơn và ít gây áp lực lên môi trường.
Khi phòng thí nghiệm trở thành “nông trại” của tương lai
Thế giới đang đối mặt với một thách thức lớn về lương thực. Theo nhiều dự báo quốc tế, dân số toàn cầu có thể đạt gần 10 tỷ người vào năm 2050, trong khi đất canh tác ngày càng thu hẹp. Ngành chăn nuôi truyền thống cũng đang góp phần đáng kể vào lượng khí thải nhà kính.
Trong bối cảnh đó, các nhà khoa học trong lĩnh vực Food-Tech và Bio-Tech đang tìm kiếm những phương thức sản xuất thực phẩm hoàn toàn mới. Thay vì phụ thuộc vào trang trại quy mô lớn hay chăn nuôi công nghiệp, nhiều loại thực phẩm có thể được tạo ra trực tiếp trong phòng thí nghiệm.
Các nhà nghiên cứu sử dụng sinh học phân tử, công nghệ lên men và trí tuệ nhân tạo để tạo ra protein, thịt hoặc sữa từ tế bào và vi sinh vật. Những công nghệ này được kỳ vọng giúp giảm áp lực lên đất đai, nước và hệ sinh thái tự nhiên.
Những công nghệ đang thay đổi ngành thực phẩm
Nhiều giải pháp từng được xem là khoa học viễn tưởng hiện đang bước vào giai đoạn thương mại hóa.
Thịt nuôi cấy tế bào (Cultivated Meat)
Thay vì nuôi một con vật trong nhiều năm, các nhà khoa học có thể tách một nhóm tế bào gốc từ động vật rồi nuôi chúng trong môi trường dinh dưỡng đặc biệt. Từ đó, các tế bào phát triển thành mô thịt thật mà không cần giết mổ.
Lên men chính xác (Precision Fermentation)
Công nghệ này sử dụng vi sinh vật như nấm men hoặc vi khuẩn được lập trình để tạo ra các protein quan trọng, chẳng hạn như protein sữa hoặc lòng trắng trứng. Nhờ đó, nhiều sản phẩm thực phẩm có thể được sản xuất mà không cần đến chăn nuôi truyền thống.
Protein từ nấm và vi sinh vật
Một số công ty đang khai thác mycelium – phần rễ của nấm – để tạo ra thực phẩm giàu protein với kết cấu giống thịt. Các nhóm nghiên cứu khác thậm chí đang phát triển công nghệ sản xuất protein từ vi khuẩn sử dụng khí CO₂.
Những công nghệ này được xem là bước tiến quan trọng trong việc xây dựng hệ thống thực phẩm bền vững hơn trong tương lai.
Những phụ nữ đứng sau các đổi mới công nghệ
Đằng sau nhiều dự án tiên phong trong ngành Food-Tech và Bio-Tech là các nữ nhà khoa học và doanh nhân.
Sandhya Sriram – Shiok Meats
Tiến sĩ Sandhya Sriram, nhà khoa học người Singapore, là đồng sáng lập công ty Shiok Meats. Doanh nghiệp này nổi tiếng với công nghệ sản xuất hải sản nuôi cấy tế bào, bao gồm tôm và cua được phát triển từ tế bào trong phòng thí nghiệm. Mục tiêu của công ty là cung cấp nguồn hải sản bền vững mà không gây áp lực lên hệ sinh thái biển.
Isha Datar – New Harvest
Isha Datar là người sáng lập tổ chức nghiên cứu phi lợi nhuận New Harvest, một trong những tổ chức đầu tiên thúc đẩy nghiên cứu về nông nghiệp tế bào (cellular agriculture). Thông qua các chương trình tài trợ và hợp tác nghiên cứu, tổ chức này hỗ trợ nhiều dự án khoa học về thực phẩm bền vững trên toàn thế giới.
Những sáng kiến như vậy đang góp phần hình thành một lĩnh vực công nghệ mới, nơi khoa học sinh học đóng vai trò trung tâm trong sản xuất thực phẩm.
Khi bữa ăn tương lai gắn với tính bền vững
Ngành thực phẩm toàn cầu đang đứng trước một giai đoạn chuyển đổi lớn. Bên cạnh yếu tố hương vị và dinh dưỡng, người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến tác động của thực phẩm đối với môi trường và hệ sinh thái.
Các công nghệ Food-Tech và Bio-Tech mở ra khả năng tạo ra nguồn thực phẩm mới với lượng tài nguyên ít hơn, đồng thời giảm áp lực lên động vật và thiên nhiên.
Trong hành trình đó, nhiều nữ nhà khoa học và doanh nhân đang đóng vai trò quan trọng. Họ không chỉ góp phần phát triển công nghệ mới, mà còn giúp định hình lại cách con người sản xuất và tiêu thụ thực phẩm trong tương lai.
Có thể trong vài năm tới, những món ăn quen thuộc trên bàn ăn sẽ không còn được tạo ra theo cách truyền thống. Và một phần của sự thay đổi ấy bắt đầu từ những phòng thí nghiệm nơi các nhà khoa học đang kiên trì nghiên cứu mỗi ngày.
Có thể bạn cũng quan tâm
