Phan Quốc Vinh
Từ một giai điệu dân gian đã đồng hành với người Hàn Quốc qua nhiều thế hệ đến sân khấu 360 độ giữa những sân vận động lớn nhất thế giới, BTS WORLD TOUR “ARIRANG” không chỉ đánh dấu sự trở lại của nhóm nhạc nam Hàn Quốc BTS trên sân khấu toàn cầu mà còn cho thấy cách tiếp cận đưa di sản vào đời sống đương đại.
Arlington (tiểu bang Texas, Mỹ) là một trong 12 thành phố thuộc hành trình 31 đêm diễn ở Bắc Mỹ của BTS. Nhóm nhạc Hàn Quốc đã biểu diễn tại sân vận động AT&T của thành phố này trong hai đêm 15 và 16/8 trước khi tiếp tục đến Toronto, Chicago và Los Angeles. Chuyến lưu diễn nối dài chuỗi những dấu mốc mà ARIRANG đã tạo ra tại nhiều thành phố trước đó, từ lượng khán giả lớn nhất từ trước đến nay của BTS trong một đêm diễn tại Paris, kỷ lục khán giả tại Tottenham Hotspur stadium ở London đến việc trở thành nghệ sĩ Hàn Quốc đầu tiên biểu diễn tại King Baudouin stadium ở Brussels (Bỉ) và Allianz Arena ở Munich (Đức).
Theo chân “ARIRANG” đến Texas
Tối 15/8, tôi có mặt tại sân vận động AT&T, nơi từng tổ chức tổng cộng 9 trận bóng đá, nhiều nhất trong số các thành phố chủ nhà của World Cup 2026 vừa qua. Đây là 1 trong 7 điểm dừng chân mà 7 thành viên BTS chọn cho chặng Bắc Mỹ thứ hai trong BTS WORLD TOUR “ARIRANG” của mình. Dù chương trình còn 2 tiếng nữa mới diễn ra nhưng những dãy người đứng chờ kiểm tra an ninh để vào sân kéo dài như vô tận. Đâu đó vẫn có cảnh… phe vé cũng như những khán giả nữ đứng mòn mỏi chờ có tấm vé bán lại giờ chót.
Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn BTS WORLD TOUR “ARIRANG” qua lượng người đổ về sân vận động hay quy mô chương trình thì có lẽ vẫn chưa đủ để lý giải tham vọng của chuyến lưu diễn này. Bởi phía sau màn ánh sáng, những màn hình LED khổng lồ cùng với lễ hội pháo giấy và sức hút của 7 ngôi sao K-pop còn là câu chuyện về cách BTS chủ động đưa những giá trị văn hóa của đất nước xứ kim chi vào trung tâm của một sản phẩm giải trí toàn cầu. Thông qua âm nhạc, thời trang, kiến trúc, nghệ thuật trình diễn và công nghệ sân khấu, BTS đang góp phần tạo nên một cây cầu văn hóa để những giá trị mang bản sắc Hàn Quốc đến gần hơn với hàng triệu khán giả trên thế giới.
Ngay tên gọi ARIRANG đã gợi mở câu chuyện ấy khi BTS lựa chọn tên một trong những giai điệu dân gian gắn bó sâu sắc nhất với lịch sử và ký ức của người Hàn Quốc để đặt cho album và cả chuyến lưu diễn thế giới của mình. Tại sân vận động mái vòm được đóng kín và dùng điều hòa, hình ảnh gần cả trăm ngàn khán giả thuộc nhiều quốc tịch khác nhau cùng hòa giọng trong “Arirang” đã trở thành một trong những khoảnh khắc đặc trưng của tour lưu diễn. Một giai điệu bắt nguồn từ bán đảo Triều Tiên tìm thấy đời sống mới giữa những sân vận động cách quê hương của họ hàng chục ngàn dặm bay.
Tinh thần ấy được thể hiện rõ ngay trong thiết kế của chương trình đã được ban tổ chức “phân tích” rất chi tiết mà không nhiều khán giả hiểu được: Ở chính giữa sân vận động là sân khấu 360 độ lấy cảm hứng từ kiến trúc “jeongja”, đặc biệt là “Gyeonghoeru pavilion” trong cung Gyeongbokgung, trong khi những yếu tố thị giác gợi nhắc đến “Taegeukgi” – quốc kỳ Hàn Quốc được đưa vào mặt sàn và các “runway” (các nhánh sân khấu) tỏa ra nhiều hướng tạo nên bố cục liên tưởng đến “Geongongamri”, bốn quẻ bao quanh biểu tượng “Taegeuk”.
Tôi thực sự ấn tượng việc đưa những màu sắc chủ đạo của trắng-xanh-đỏ của quốc kỳ xứ hàn lồng ghép chạy xuyên suốt cả chương trình.
Đây cũng là lần đầu tiên ban tổ chức chương trình sử dụng cấu trúc “in-the-round” 360 độ cho những buổi biểu diễn quy mô hoàn chỉnh sau khi từng thử nghiệm hình thức tương tự tại fan meeting 2019 BTS 5th MUSTER. Việc đặt sân khấu giữa sân vận động và kéo các runway về nhiều hướng không chỉ mang ý nghĩa thị giác mà còn thay đổi cách nghệ sĩ kết nối với người xem, bởi thay vì chỉ có một mặt sân khấu trước và mặt sau cố định, BTS có thể liên tục di chuyển để tiếp cận khán giả của mình từ những khu vực khán đài khác nhau. Đoạn cuối khi BTS ngồi hát chia tay khán giả trên sân khấu xoay tròn, nhiều khán giả nữ đã khóc nức nở như các thành viên của ban nhạc đang hát chỉ cho riêng mình.
Chính ở đây, ARIRANG bắt đầu vượt khỏi giới hạn của một concert thông thường để trở thành một trải nghiệm thị giác và văn hóa, trong đó người xem không chỉ đến để nghe những ca khúc quen thuộc mà còn bước vào một không gian được xây dựng từ nhiều lớp biểu tượng của Hàn Quốc. Để khi chương trình kết thúc cả giờ đồng hồ nhưng nhiều khán giả vẫn tiếp tục nán lại như không muốn chia tay bữa tiệc âm nhạc đậm đà bản sắc dân tộc của xứ kim chi.
BTS “xây” cầu đưa văn hóa Hàn Quốc ra thế giới
Một trong những điểm thú vị nhất của ARIRANG nằm ở cách những chất liệu truyền thống không cố gắng được sắp đặt vào trong chương trình như những hiện vật tĩnh chỉ được đứng từ xa để chiêm ngưỡng mà tất cả được chuyển hóa bằng ngôn ngữ của âm nhạc, thời trang, vũ đạo và công nghệ sân khấu để trở nên gần gũi với một thế hệ khán giả trẻ trên toàn cầu.
Theo thông tin chia sẻ của ban tổ chức, ngay từ trước giờ diễn, những video trên màn hình LED đã sử dụng “gukak” – âm nhạc truyền thống Hàn Quốc kết hợp với chất liệu thị giác lấy cảm hứng từ giấy “hanji”. Trong bài “They don’t know ’bout us”, những màn hình cầm tay được tạo hình dựa trên “tal” – mặt nạ truyền thống Hàn Quốc, trong khi “Merry go round” sử dụng những lớp vải gợi lại chuyển động của “seungmu” – một điệu múa truyền thống nổi bật với vẻ đẹp mềm mại và uyển chuyển. Đến “Body to body” thì giai điệu “Arirang” được kết hợp với hình ảnh “ganggangsullae” – điệu múa vòng tròn truyền thống cùng những dải đèn LED lấy cảm hứng từ “sangmo” là chiếc mũ thường xuất hiện trong nghệ thuật biểu diễn dân gian Hàn Quốc.
Ngay cả những đoạn phim chuyển cảnh cũng trở thành một phần của câu chuyện văn hóa khi VCR này khai thác những yếu tố trời, đất, nước, lửa, âm, dương và nền trắng cấu thành “Taegeukgi” rồi liên kết chúng với 7 thành viên BTS trong khi VCR khác lấy cảm hứng từ “yeonriji” hình ảnh những thân cây đan vào nhau vốn tượng trưng cho tình yêu và sự gắn kết bền chặt.
Những khán giả trẻ tuổi teen ở Texas nóng nực có thể chưa từng đặt chân đến Gyeongbokgung nhưng đã nhìn thấy hình bóng kiến trúc của công trình của đất nước của xứ lạnh ấy giữa chương trình biểu diễn của BTS hay họ có thể chưa từng nghe đến “seungmu” nhưng đã tiếp xúc với những chuyển động lấy cảm hứng từ các loại hình nghệ thuật này. Và cũng có thể bắt đầu bằng việc yêu thích một thành viên BTS rồi tò mò về tiếng Hàn, món ăn Hàn Quốc, về Seoul, hàn phục hanbok hay những câu chuyện văn hóa xuất hiện trong các sản phẩm của nhóm.
Đây chính là một trong những điểm đáng chú ý khi nhìn BTS dưới góc độ sức mạnh mềm, bởi văn hóa không được truyền đi bằng một chiến dịch quảng bá trực diện mà đi theo con đường tự nhiên hơn, từ âm nhạc đến cảm xúc, từ cảm xúc đến sự tò mò và từ sự tò mò đến nhu cầu khám phá.
Sức ảnh hưởng toàn cầu của BTS vì thế đã vượt khỏi phạm vi của những bảng xếp hạng âm nhạc để trở thành một phần trong hệ sinh thái rộng lớn hơn của làn sóng văn hóa Hàn Quốc, nơi K-pop, điện ảnh, phim truyền hình, thời trang, mỹ phẩm, ẩm thực và du lịch liên tục tác động và hỗ trợ lẫn nhau. Một buổi diễn tại Texas này vì vậy không chỉ bán vé cho một đêm nhạc giải trí mà còn có khả năng tạo ra hàng chục nghìn điểm tiếp xúc mới giữa khán giả quốc tế và 7 biểu tượng đến từ Hàn Quốc.
Gia đình anh Jin đến từ Hàn Quốc chia sẻ “Chúng tôi thực sự tự hào với những gì BTS mang lại cho nước Mỹ, tạo cơ hội cho mọi người hiểu hơn về đất nước Hàn Quốc xa xôi qua âm nhạc, nghệ thuật và tình hữu nghị”
Có lẽ chính những khoảnh khắc như vậy mới giải thích rõ nhất vai trò của BTS như người xây những chiếc cầu văn hóa, bởi một bên là những chất liệu được người Hàn Quốc lưu truyền qua nhiều thế hệ, trong khi phía bên kia là thế hệ khán giả quốc tế trưởng thành cùng Spotify, YouTube, Facebook, TikTok và những sân khấu lớn được vận hành bằng công nghệ hiện đại. BTS đứng ở điểm giao nhau giữa hai thế giới ấy và cho thấy rằng truyền thống không nhất thiết đồng nghĩa với hoài cổ cũng như hiện đại hóa không đồng nghĩa với việc phải làm mờ đi bản sắc dân tộc.
Và trong hành trình dài này, “Arirang” không chỉ còn là tên của một album hay một chuyến lưu diễn mà trở thành cách để BTS mang theo một phần Hàn Quốc đi cùng mình ra thế giới…
Có thể bạn cũng quan tâm
